Rig Veda‎ > ‎Mandal 03‎ > ‎Sukta 001‎ > ‎

Mantra Rig 03.001.020

MANTRA NUMBER:

Mantra 20 of Sukta 1 of Mandal 3 of Rig Veda

Mantra 5 of Varga 16 of Adhyaya 8 of Ashtak 2 of Rig Veda

Mantra 20 of Anuvaak 1 of Mandal 3 of Rig Veda

 

 

MANTRA DEFINITIONS:

ऋषि:   (Rishi) :- गाथिनो विश्वामित्रः

देवता (Devataa) :- अग्निः

छन्द: (Chhand) :- निचृत्त्रिष्टुप्

स्वर: (Swar) :- धैवतः

 

 

THE MANTRA

 

The Mantra with meters (Sanskrit)

ए॒ता ते॑ अग्ने॒ जनि॑मा॒ सना॑नि॒ प्र पू॒र्व्याय॒ नूत॑नानि वोचम् म॒हान्ति॒ वृष्णे॒ सव॑ना कृ॒तेमा जन्म॑ञ्जन्म॒न्निहि॑तो जा॒तवे॑दाः

 

The Mantra without meters (Sanskrit)

एता ते अग्ने जनिमा सनानि प्र पूर्व्याय नूतनानि वोचम् महान्ति वृष्णे सवना कृतेमा जन्मञ्जन्मन्निहितो जातवेदाः

 

The Mantra's transliteration in English

etā te agne janimā sanāni pra pūrvyāya nūtanāni vocam | mahānti vṛṣṇe savanā ktemā janmañ-janman nihito jātavedā ॥

 

The Pada Paath (Sanskrit)

ए॒ता ते॒ अ॒ग्ने॒ जनि॑म सना॑नि प्र पू॒र्व्याय॑ नूत॑नानि वो॒च॒म् म॒हान्ति॑ वृष्णे॑ सव॑ना कृ॒ता इ॒मा जन्म॑न्ऽजन्मन् निऽहि॑तः जा॒तऽवे॑दाः

 

The Pada Paath - transliteration

etā | te | agne | janima | sanāni | pra | pūrvyāya | nūtanāni | vocam | mahānti | vṛṣṇe | savanā | ktā | imā | janman-janman | ni-hita | jāta-vedāḥ ॥


महर्षि दयानन्द सरस्वती  Maharshi Dayaananda Saraswati

मन्त्र संख्याः

 

संस्कृत

हिन्दी

०३।००१।२०

मन्त्रविषयः

पुनस्तमेव विषयमाह ।

फिर उसी विषय को अगले मन्त्र में कहा है ।

 

पदार्थः

(एता) एतानि (ते) तव (अग्ने) विद्वन् (जनिम) जन्मानि । अत्र संहितायामिति दीर्घः । (सनानि) कर्मभिः संभक्तानि (प्र) (पूर्व्याय) पूर्वैः कृताय (नूतनानि) नवीनानि (वोचम्) वदेयम् (महान्ति) (वृष्णे) बलाय (सवना) ऐश्वर्य्यसाधनानि (कृता) कृतानि (इमा) इमानि (जन्मञ्जन्मन्) जन्मनि जन्मनि (निहितः) संस्थितः (जातवेदाः) यो जातेषु पदार्थेषु विद्यते ॥२०॥

हे (अग्ने) विद्वान् ! (ते) आपके (एता) इन (जनिम) जन्मों को जो कि (सनानि) कर्मों से संसेवित वा (नूतनानि) नवीन (महान्ति) बड़े-बड़े (सवना) ऐश्वर्य्यसाधक कर्म्म (जन्मन् जन्मन्) जन्म-जन्म में (कृता) किए हुए तथा (इमा) इन ऐश्वर्य्यसाधक कर्म्मों को (पूर्व्याय) पूर्वजों से किए हुए (वृष्णे) बल के लिये (प्र, वोचम्) कहूँ उनको (निहितः) अच्छे प्रकार स्थित (जातवेदाः) जो उत्पन्न हुए पदार्थों में विद्यमान आप सुनो ॥२०॥

 

अन्वयः

हे अग्ने ! त एता जनिम सनानि नूतनानि महान्ति सवना जन्मन् जन्मन् कृतेमा सवना कर्माणि पूर्व्याय वृष्णे प्रवोचं तानि निहितो जातवेदास्त्वं शृणु ॥२०॥

 

 

भावार्थः

हे मनुष्या यानि कर्माणि जीवैरनुष्ठेयानि क्रियन्ते करिष्यन्ते च तानि सर्वाणि सुखदुःखमिश्रफलानि भोक्तव्यानि भवन्ति ॥२०॥

हे मनुष्यो ! जो कर्म जीवों को करने योग्य, उनसे किये जाते और किये जायेंगे, वे सब सुख-दुःख मिश्रित फल भोगनेवाले होते हैं ॥२०॥








Comments