Rig Veda‎ > ‎Mandal 02‎ > ‎Sukta 020‎ > ‎

Mantra Rig 02.020.004

MANTRA NUMBER:

Mantra 4 of Sukta 20 of Mandal 2 of Rig Veda

Mantra 4 of Varga 25 of Adhyaya 6 of Ashtak 2 of Rig Veda

Mantra 90 of Anuvaak 2 of Mandal 2 of Rig Veda

 

 

MANTRA DEFINITIONS:

ऋषि:   (Rishi) :- गृत्समदः शौनकः

देवता (Devataa) :- इन्द्र:

छन्द: (Chhand) :- भुरिक्पङ्क्ति

स्वर: (Swar) :- पञ्चमः

 

 

THE MANTRA

 

The Mantra with meters (Sanskrit)

तमु॑ स्तुष॒ इन्द्रं॒ तं गृ॑णीषे॒ यस्मि॑न्पु॒रा वा॑वृ॒धुः शा॑श॒दुश्च॑ वस्व॒: कामं॑ पीपरदिया॒नो ब्र॑ह्मण्य॒तो नूत॑नस्या॒योः

 

The Mantra without meters (Sanskrit)

तमु स्तुष इन्द्रं तं गृणीषे यस्मिन्पुरा वावृधुः शाशदुश्च वस्वः कामं पीपरदियानो ब्रह्मण्यतो नूतनस्यायोः

 

The Mantra's transliteration in English

tam u stua indra ta gṛṇīe yasmin purā vāvdhu śāśaduś ca | sa vasva kāmam pīparad iyāno brahmayato nūtanasyāyo ||

 

The Pada Paath (Sanskrit)

तम् ऊँ॒ इति॑ स्तु॒षे॒ इन्द्र॑म् तम् गृ॒णी॒षे॒ यस्मि॑न् पु॒रा व॒वृ॒धुः शा॒श॒दुः च॒ सः वस्वः॑ काम॑म् पी॒प॒र॒त् इ॒या॒नः ब्र॒ह्म॒ण्य॒तः नूत॑नस्य आ॒योः

 

The Pada Paath - transliteration

tam | o iti | stue | indram | tam | gṛṇīe | yasmin | purā | vavdhu | śāśadu | ca | sa | vasva | kāmam | pīparat | iyāna | brahmayata | nūtanasya | āyo||


महर्षि दयानन्द सरस्वती  Maharshi Dayaananda Saraswati

मन्त्र संख्याः

 

संस्कृत

हिन्दी

०२।०२०।०४

मन्त्रविषयः

पुनस्तमेव विषयमाह ।

फिर उसी विषय को अगले मन्त्र में कहा है ।

 

पदार्थः

(तम्) परमेश्वरं विद्वांसं वा (उ) (स्तुषे) प्रशंससि (इन्द्रम्) दुःखविच्छेत्तारम् (तम्) (गृणीषे) स्तौषि (यस्मिन्) (पुरा) (वावृधुः) वर्द्धेरन् (शाशदुः) दुष्टान् छिन्द्युः (च) (सः) (वस्वः) धनस्य (कामम्) (पीपरत्) पूरयेत् (इयानः) प्राप्नुवन् (ब्रह्मण्यतः) धनमिच्छतः (नूतनस्य) (आयोः) प्राप्तव्यस्य ॥४॥

जो जन (नूतनस्य) नवीन (आयोः) पाने योग्य (ब्रह्मण्यतः) धन की इच्छावाले और (वस्वः) धन की (कामम्) कामना को (इयानः) प्राप्त होता हुआ (पीपरत्) उसको पूरी करे वा (यस्मिन्) जिसमें (पुरा) पहिले (वावृधुः) शिष्ट जन बढ़ें और (शाशदुः) दुष्टों को नष्ट करें (तम्) उस परमेश्वर वा विद्वान् की आप (स्तुषे) प्रशंसा करते हो और (तम्,उ) उसी की (गृणीषे) स्तुति करते हो (सः) वह हमारी रक्षा करनेवाला हो ॥४॥

 

अन्वयः

यो नूतनस्यायोर्ब्रह्मण्यतो वस्वः काममियानः पीपरत् यस्मिन् पुरा वावृधुः शाशदुश्च तमिन्द्रं त्वं स्तुषे तमु गृणीषे सोऽस्माकं पाता भवतु ॥४॥

 

 

भावार्थः

येन सह सर्वे वर्द्धन्ते दुःखानि छिन्दन्ति तेन व्यवहारं सर्वे कुर्युः ॥४॥

जिसके साथ सब बढ़ते और दुःखों को काटते, उसके साथ व्यवहार सब करें ॥४॥








Comments