Rig Veda‎ > ‎Mandal 10‎ > ‎Sukta 025‎ > ‎

Mantra Rig 10.025.007

MANTRA NUMBER:
Mantra 7 of Sukta 25 of Mandal 10 of Rig Veda
Mantra 2 of Varga 12 of Adhyaya 7 of Ashtak 7 of Rig Veda
Mantra 89 of Anuvaak 2 of Mandal 10 of Rig Veda


MANTRA DEFINITIONS:
ऋषि:   (Rishi) :- विमद ऐन्द्रः प्राजापत्यो वा वसुकृद्वा वासुक्रः
देवता (Devataa) :- सोमः
छन्द: (Chhand) :- विराडार्षीपङ्क्ति
स्वर: (Swar) :- पञ्चमः


THE MANTRA

The Mantra with meters (Sanskrit)
त्वं न॑: सोम वि॒श्वतो॑ गो॒पा अदा॑भ्यो भव । सेध॑ राज॒न्नप॒ स्रिधो॒ वि वो॒ मदे॒ मा नो॑ दु॒:शंस॑ ईशता॒ विव॑क्षसे ॥

The Mantra without meters (Sanskrit)
त्वं नः सोम विश्वतो गोपा अदाभ्यो भव । सेध राजन्नप स्रिधो वि वो मदे मा नो दुःशंस ईशता विवक्षसे ॥

The Mantra's transliteration in English
tvaṁ naḥ soma viśvato gopā adābhyo bhava | sedha rājann apa sridho vi vo made mā no duḥśaṁsa īśatā vivakṣase ||

The Pada Paath (Sanskrit)
त्वम् । नः॒ । सो॒म॒ । वि॒श्वतः॑ । गो॒पाः । अदा॑भ्यः । भ॒व॒ । सेध॑ । रा॒ज॒न् । अप॑ । स्रिधः॑ । वि । वः॒ । मदे॑ । मा । नः॒ । दुः॒ऽशंसः॑ । ई॒श॒त॒ । विव॑क्षसे ॥

The Pada Paath - transliteration
tvam | naḥ | soma | viśvataḥ | gopāḥ | adābhyaḥ | bhava | sedha | rājan | apa | sridhaḥ | vi | vaḥ | made | mā | naḥ | duḥ-śaṃsaḥ | īśata | vivakṣase ||
 


ब्रह्म मुनि जी Brahma Muni ji

१०।०२५।०७

मन्त्रविषयः

 

 

अन्वयार्थः

(सोम) हे शान्तस्वरूप परमात्मन् ! (त्वम्-अदाभ्यः-नः-विश्वतः-गोपाः-भव) त्वं केनाप्यहिंस्योऽस्माकं सर्वतो रक्षकः स्याः (राजन्) हे सर्वत्र राजमान परमात्मन् ! (स्रिधः-अपसेध) हिंसकान् स्रिधः हिंसकान्” [ऋ० १।३६।७ दयानन्दः] दूरीकुरु नाशय वा (दुःशंसः नः मा ईशत) दुष्टस्य शंसकोऽहितवक्ताऽस्मान् मा स्वामित्वं करोतु (वः मदे वि) त्वां हर्षनिमित्तं विशिष्टतया मन्यामहे (विवक्षसे) त्वं महानसि ॥७॥

(सोम) हे शान्तस्वरूप परमात्मन् ! (त्वम्-अदाभ्यः-नः-विश्वतः-गोपाः-भव) तू किसी से भी हिंसित न होनेवाला हमारा सर्व प्रकार से रक्षक हो । (राजन्) हे सर्वत्र प्रकाशमान परमात्मन् ! (स्रिधः-अप सेध) हिंसकों को दूर कर-नष्ट कर (दुःशंसः-नः-मा-ईशत) दुष्ट-प्रशंसक अहितवक्ता हम पर अधिकार न करें, (वः-मदे वि) तुझे हर्षनिमित्त विशेषरूप से मानते हैं। (विवक्षसे) तू महान् है ॥७॥

भावार्थः

 

परमात्मा किसी से भी बाधित न होनेवाला सदा रक्षक और हिंसकों को नष्ट करनेवाला है।  हम पर अन्यथा अधिकार करनेवाले न हों, अतः उसके विशेष हर्षप्रद स्वरूप को हम धारण करें। वह महान् है ॥७॥


Comments