Rig Veda‎ > ‎Mandal 10‎ > ‎Sukta 022‎ > ‎

Mantra Rig 10.022.007

MANTRA NUMBER:
Mantra 7 of Sukta 22 of Mandal 10 of Rig Veda
Mantra 2 of Varga 7 of Adhyaya 7 of Ashtak 7 of Rig Veda
Mantra 61 of Anuvaak 2 of Mandal 10 of Rig Veda


MANTRA DEFINITIONS:
ऋषि:   (Rishi) :- विमद ऐन्द्रः प्राजापत्यो वा वसुकृद्वा वासुक्रः
देवता (Devataa) :- इन्द्र:
छन्द: (Chhand) :- आर्च्यनुष्टुप्
स्वर: (Swar) :- गान्धारः


THE MANTRA

The Mantra with meters (Sanskrit)
आ न॑ इन्द्र पृक्षसे॒ऽस्माकं॒ ब्रह्मोद्य॑तम् । तत्त्वा॑ याचाम॒हेऽव॒: शुष्णं॒ यद्धन्नमा॑नुषम् ॥

The Mantra without meters (Sanskrit)
आ न इन्द्र पृक्षसेऽस्माकं ब्रह्मोद्यतम् । तत्त्वा याचामहेऽवः शुष्णं यद्धन्नमानुषम् ॥

The Mantra's transliteration in English
ā na indra pṛkṣase 'smākam brahmodyatam | tat tvā yācāmahe 'vaḥ śuṣṇaṁ yad dhann amānuṣam ||

The Pada Paath (Sanskrit)
आ । नः॒ । इ॒न्द्र॒ । पृ॒क्ष॒से॒ । अ॒स्माक॑म् । ब्रह्म॑ । उत्ऽय॑तम् । तत् । त्वा॒ । या॒चा॒म॒हे॒ । अवः॑ । शुष्ण॑म् । यत् । हन् । अमा॑नुषम् ॥

The Pada Paath - transliteration
ā | naḥ | indra | pṛkṣase | asmākam | brahma | ut-yatam | tat | tvā | yācāmahe | avaḥ | śuṣṇam | yat | han | amānuṣam ||



ब्रह्म मुनि जी Brahma Muni ji

१०।०२२।०७

मन्त्रविषयः

 

 

अन्वयार्थः

(इन्द्र) हे ऐश्वर्यवन् परमात्मन् ! त्वम् (नः-आ-पृक्षसे) अस्मान् समन्तात् सम्पर्कयसि-आलिङ्गयसि, अतस्त्वदर्थम् (अस्माकं ब्रह्म-उद्यतम्) अस्माकं मन्त्रं मननीयं स्तवनं समर्पणमस्तु (तत्) तस्मात् (त्वा-अवः शुष्णम् याचामहे) त्वां रक्षाकरं बलं कामयामहे शुष्णं बलनाम” [निघ० २।९] येन बलेन (यत्-अमानुषं हन्) यतस्त्वं दैवं बलं प्राप्तोऽसि हन् हिंसागत्योः” [अदादिः] इति गत्यर्थः, यद्वा राक्षसं हंसि ॥७॥

(इन्द्र) हे परमात्मन् ! तू (नः-आ पृक्षसे) हमें सब प्रकार से आलिङ्गन करता है, अतः (अस्माकं ब्रह्म-उद्यतम्) हमारे मननीय स्तवन तेरे समर्पित हों (तत्) तिससे (त्वा-अवः शुष्णं याचामहे) तुझ रक्षा करनेवाले बल को हम चाहते हैं (यत्-अमानुषं हन्) जिससे कि तू दैव-बल को प्राप्त है अथवा राक्षस-बल को नष्ट करता है ॥७॥

भावार्थः

 

परमात्मा भलीभाँति हमारे साथ सम्पर्क करता है, इसलिए हमारी स्तुति-स्तवन उसके प्रति होना चाहिए। हम उसके सुखमय रक्षण को चाहते हैं। वह दैव-बल रखता है एवं राक्षसबल को नष्ट करता है ॥७॥

Comments