Rig Veda‎ > ‎Mandal 01‎ > ‎sukta 090‎ > ‎

Mantra Rig 01.090.003

MANTRA NUMBER:

Mantra 3 of Sukta 90 of Mandal 1 of Rig Veda

Mantra 3 of Varga 17 of Adhyaya 6 of Ashtak 1 of Rig Veda

Mantra 47 of Anuvaak 14 of Mandal 1 of Rig Veda

 

 

MANTRA DEFINITIONS:

ऋषि:   (Rishi) :- गोतमो राहूगणः

देवता (Devataa) :- विश्वेदेवा:

छन्द: (Chhand) :- पिपीलिकामध्याविराड्गायत्री

स्वर: (Swar) :- षड्जः

 

 

THE MANTRA

 

The Mantra with meters (Sanskrit)

ते अ॒स्मभ्यं॒ शर्म॑ यंसन्न॒मृता॒ मर्त्ये॑भ्यः बाध॑माना॒ अप॒ द्विष॑:

 

The Mantra without meters (Sanskrit)

ते अस्मभ्यं शर्म यंसन्नमृता मर्त्येभ्यः बाधमाना अप द्विषः

 

The Mantra's transliteration in English

te asmabhya śarma yasann amtā martyebhya | bādhamānā apa dvia ||

 

The Pada Paath (Sanskrit)

ते अ॒स्मभ्यम् शर्म॑ यं॒स॒न् अ॒मृताः॑ मर्त्ये॑भ्यः बाध॑मानाः अप॑ द्विषः॑

 

The Pada Paath - transliteration

te | asmabhyam | śarma | yasan | am | martyebhya | bādhamānā | apa | dviaḥ ||


महर्षि दयानन्द सरस्वती  Maharshi Dayaananda Saraswati

०१।–०९०।०३

मन्त्रविषयः-

पुनस्ते कीदृशाः किं कुर्य्युरित्युपदिश्यते।

फिर वे कैसे हों और क्या करें, यह विषय अगले मन्त्र में कहा है।

 

पदार्थः-

(ते) विद्वांसः (अस्मभ्यम्) (शर्म्म) सुखम् (यंसन्) यच्छन्तु ददतु (अमृताः) जीवनमुक्ताः (मर्त्येभ्यः) मनुष्येभ्यः (बाधमानाः) निवारयन्तः (अप) दूरीकरणे (द्विषः) दुष्टान् ॥३॥

जो (द्विषः) दुष्टों को (अप, बाधमानाः) दुर्गति के साथ निवारण करते हुए (अमृताः) जीवनमुक्त विद्वान् हैं (ते) वे (मर्त्येभ्यः) (अस्मभ्यम्) अस्मदादि मनुष्यों के लिये (शर्म) सुख (यंसन्) देवें ॥३॥

 

अन्वयः-

ये द्विषोऽपबाधमाना अमृता विद्वांसः सन्ति ते मर्त्येभ्योऽस्मभ्यं शर्मं यंसन् प्रापयन्तु ॥३॥

 

 

भावार्थः-

मनुष्यैर्विद्वद्भ्यः शिक्षां प्राप्य दुष्टस्वभावान्निवार्य्यं नित्यमानन्दितव्यम् ॥३॥ 

मनुष्यों को चाहिये कि विद्वानों से शिक्षा को पाकर खोटे स्वभाववालों को दूरकर नित्य आनन्दित हों ॥३॥

Comments